Xa Cha
Năm bảy chín (1979) tiển Cha về quê nội
Con vội vàng vĩnh biệt nước ra đi
Không biết tương lai có được cái gì
Đành thắt ruột xa Cha thêm lần nữa
Nhìn xe đò đến đón Cha nơi cửa
Con ngậm ngùi xin bất hiếu với Cha
Rồi ngày mai con sẽ đến phương xa
Không thân thuộc người quen hay bằng hữu
Nơi đất khách con trông về quê cũ
Đời quan phu lặng lẽ sống nuôi con
Con biệt tăm Cha ngóng đợi mõi mòn
Năm tám bảy (1987), Bồng lai, nơi Cha đến
PTL
Oct. 10, 2025
quan phu 鰥 夫 : người góa vợ
Họa 1:
Nhớ quê xưa.Mỗi dịp tết háo hức về nhà nội
Kiến trúc xưa sàn gỗ mát chân đi
Thuở ấu thơ chưa phải nghĩ lo gì
Leo hái trái hết cây này, cây nữa...
Chơi cút bắt trốn mình sau cánh cửa
Chiều tắm sông, sợ nước níu chân cha
Ngắm lục bình theo sóng mãi trôi xa
Hoa tim tím như mời ai sở hữu.
Năm tháng dần trôi còn đâu cảnh cũ
Tóc bạc màu mong trở lại trẻ con
Bờ sông xưa sóng xô lở hao mòn
Bao ký ức chợt về khi tết đến.
Minh Tâm
Họa 2:
Mất Ba
Rơi nước mắt đưa ba ra đồng nội
Bảy chín mùng mười ba trút hơi đi
Tai họa từ đâu ập tới làm gì
Ba đã mất không còn mong chi nữa
Quan tài của ba cây gòn trước cửa
Bốn thanh dài đủ đựng hình hài cha
Đau xót tâm cang máu chảy chia xa
Mắt đẩm lệ đám ma vài thân hữu
Đổi đời đói khổ năm giao thời cũ
Anh trai tù cải tạo thiếu bà con
Tiển cha đi theo xóm nhỏ lối mòn
Khăn tang trắng mộ phần nơi ba đến
Bảy chín mùng mười ba trút hơi đi
Tai họa từ đâu ập tới làm gì
Ba đã mất không còn mong chi nữa
Quan tài của ba cây gòn trước cửa
Bốn thanh dài đủ đựng hình hài cha
Đau xót tâm cang máu chảy chia xa
Mắt đẩm lệ đám ma vài thân hữu
Đổi đời đói khổ năm giao thời cũ
Anh trai tù cải tạo thiếu bà con
Tiển cha đi theo xóm nhỏ lối mòn
Khăn tang trắng mộ phần nơi ba đến
Hương Lệ Oanh VA
Họa 3:
Nỗi lòng
Chủ tịch Đảng hổn danh Ông Cố Nội
Nước non nầy Ông quyết định hướng đi
Đất nước ta Ông chả phải quái gì
Tài sức hẳn khỏi cần bàn tới nữa
Hậu quả đến cảnh tan nhà nát cửa
Con cái cam đành cách biệt mẹ cha
Tìm đất lành dù lạc bước phương xa
Ruộng vườn đất Đảng Ta đà chiếm hữu
Nơi xa xôi chợt nhớ về chốn cũ
Con sông Đồng ôm ấp mái tranh con
Thôn ấp nhỏ giăng mắc dấu chân mòn
Ông Cố Nội tại sao Ông lại đến ?!
THT
Họa 4:
Ký ức
Sau cuộc chiến Mẹ đưa về xứ nội
Bến Ninh Kiều tấp nập lắm người đi
Nhìn mong lung không hiểu bởi lẽ gì
Chỉ cảm nhận bình an không còn nữa
Sau cuộc chiến Mẹ đưa về xứ nội
Bến Ninh Kiều tấp nập lắm người đi
Nhìn mong lung không hiểu bởi lẽ gì
Chỉ cảm nhận bình an không còn nữa
Chập choạng tối, ông tựa mình trước cửa
Nét buồn lo trông ngóng của người cha…
Khánh chồng con đồn trú ở phương xa*
Ảnh không thể nào rời xa chiến hữu…
Lời mẹ nói đầm đìa dòng lệ cũ
Kể từ khi Mẹ biết mất cha con
Mắt mẹ thâm sẫm tím đến héo mòn
Ông vội bảo… Tìm nơi an trú đến… **
Tâm Quã
**Ông bà nội và Mẹ-Tôi ra biển
Cuộc đời trôi theo một chuyến hãi hành
Họa 5:
Xa Mẹ vĩnh viễn
Đậu phỏng vấn tôi vội về bên nội
Thăm mẹ già lần cuối , bước chân đi
Nhìn tương lai không biết trước điều gì
Nhưng quyết định, cơ may không còn nữa
Nhà tôi đó bóng mẹ già tựa cửa
Ngồi trông con về làm giỗ cúng cha
Gặp mẹ lần cuối vĩnh viễn chia xa
Cô đơn cất bước không ai thân hữu
Ôi ly khách nay ngóng về chốn cũ
Ta ngày đêm sống lặng lẽ vì con
Vui một ngày vẫn nhớ mẹ hao mòn
Mẹ tạ thế chốn Vĩnh hằng tìm đến…
Nguyễn Cang
Mar. 1, 2026
Họa 6:
Ân phụ
Con tiễn bước đau lòng cha về nộiLệ rơi hoài lòng nghẹn tiễn cha đi
Mai ra đi lòng quặn biết được gì
Đêm vắng bước con tim đau lần nữa
Sân chiều vắng con thơ nhìn ra cửa
Con xa quê lòng nghẹn nhớ về Cha
Mai ly hương đời mỏi bước đường xa
Tình nghĩa cũ con còn đâu bằng hữu
Nơi đất lạ con tìm về quê cũ
Cha âm thầm đời tần tảo nuôi con
Con xa quê lòng khắc khoải đợi mòn
Ngày trở gót con mong cha về đến
ChatGPT AI
Chú thích của PTL về từ cải tạo:
Sau 30-4-1975, chính quyền dùng từ cải tạo 改造 .
Đó là sai lầm. Cải tạo nghĩa là sửa đổi, làm cho thích ứng với hình thể và nhu cầu mới.
Từ này dùng cho vật vô tri vô giác.
Trong Thi Kinh 詩經 có câu:
Truy y chi hảo hề, Tệ dư hựu cải tạo hề
緇衣之好兮, 敝予又改造兮
Áo đen (xưa dùng chỉ trang phục mộc mạc) đẹp tốt, nếu rách thì chúng tôi làm cái áo khác đổi cho
Muốn dùng cho con người thì phải dùng cải hối 改悔 nghĩa là hối lỗi và sửa đổi
Trong Chiến quốc sách 戰國策 có câu:
Thái tử trì chi, nghi kì hữu cải hối
子遲之, 疑其有改悔
Thái Tử Đan thấy chậm trễ, ngờ Kinh Kha đã hối hận mà đổi ý.
Trước 30-4-1975, miền Nam dùng từ Cải huấn 改 訓
Cải 改: biến đổiHuấn 訓 : dạy dỗ
Cải huấn nghĩa là quá trình dạy đỗ, rèn luyện và uốn nắn lại hành vi, tư tưởng của những người vi phạm pháp luật hoặc trẻ em hư hỏng.
1. Tân nhạc: Xa Cha
Lời bài hát: Trần-Lâm Phát
Ca sĩ: AI Suno
Soạn giả: Viễn Châu
Nghệ sĩ: Tấn Tài
Chú thích:
Trong câu 2 của bài ca có câu chữ Hán:
1. Phụ mẫu tại đường bất khả viễn du 父母在堂, 不可遠遊
Nghĩa là cha mẹ còn sống thì con không thể đi xa
2. Trong câu 4 có hai câu chữ Hán trích trong bài hát nói Vịnh sầu tình của Ngyễn Công Trứ:
Giục phá thành sầu tu dụng tửu,
欲破愁城須用酒
Túy tự túy đảo sầu tự sầu
醉自醉倒愁自愁
Nghĩa là :
Muốn phá tan nổi buồn thì dùng rượu
Tự mình say gục xuống thì nổi buồn vẫn trở lại
Ý nói rượu không thể giải nổi buồn
PTL
Nói lối:
Ơn nào nặng bằng ơn sinh dưỡng
Nghĩa cù lao lấy lượng nào đong
Con nhớ ngày hôm nay là ngày kỷ niệm của phụ thân
Nhưng đường cách bức nên không tiện về quê cũ...
Vọng cổ
Câu 1:
Chim xa rừng còn thương cây nhớ cội, thì người ly hương thất thổ vẫn ưu tư thương nhớ một phương... trời…
Tôi biết xóm làng tôi đã bao phen vật đổi sao dời. Tôi ra đi với tấm lòng trong trắng, và tâm hồn mình chưa vướng bụi phù hoa. Hai mươi năm cát bụi đường xa; ai lạ, ai quen, ai khanh tướng công hầu. Ai êm đềm trong nệm gấm chăn bông, mình vẫn lạnh lùng với cầu sương điếm cỏ.
Câu 2:
Hồi chuông chiêu mộ âm vang trong gió lạnh, mình vẫn ngồi đây nuối tiếc mộng xuân thời. Chiếc áo thư sinh đã hoen ố bụi đời. Con bỗng nhớ lời Cha dạy con từ thuở bé: “ Phụ mẫu tại đường bất khả viễn du 父母在堂, 不可遠遊 ”. Nay đời con như chiếc lá mùa thu, đang phiêu bạc giữa bốn bề bão tố. Rồi lắm khi rũ áo phong sương trên gác trọ, để lặng nhìn xe ngựa cõi phồn hoa.
Câu 4:
Khi con vừa bước chân lìa xa quê hương thì tuổi thanh xuân còn thắm tươi như hoa mộng. Rồi đến nay cuộc sống gian truân giữa thành đô hoa lệ khiến nên mái đầu xanh đã nhuộm trắng bụi giang... hồ…
Đường về quê cách trở mấy con đò.
Còn đâu chí liệt oanh toan vá trời lấp biển, còn đâu những mảnh tình lãng mạn tự ngày xưa.
PTL
Nói lối:
Ơn nào nặng bằng ơn sinh dưỡng
Nghĩa cù lao lấy lượng nào đong
Con nhớ ngày hôm nay là ngày kỷ niệm của phụ thân
Nhưng đường cách bức nên không tiện về quê cũ...
Vọng cổ
Câu 1:
Chim xa rừng còn thương cây nhớ cội, thì người ly hương thất thổ vẫn ưu tư thương nhớ một phương... trời…
Tôi biết xóm làng tôi đã bao phen vật đổi sao dời. Tôi ra đi với tấm lòng trong trắng, và tâm hồn mình chưa vướng bụi phù hoa. Hai mươi năm cát bụi đường xa; ai lạ, ai quen, ai khanh tướng công hầu. Ai êm đềm trong nệm gấm chăn bông, mình vẫn lạnh lùng với cầu sương điếm cỏ.
Câu 2:
Hồi chuông chiêu mộ âm vang trong gió lạnh, mình vẫn ngồi đây nuối tiếc mộng xuân thời. Chiếc áo thư sinh đã hoen ố bụi đời. Con bỗng nhớ lời Cha dạy con từ thuở bé: “ Phụ mẫu tại đường bất khả viễn du 父母在堂, 不可遠遊 ”. Nay đời con như chiếc lá mùa thu, đang phiêu bạc giữa bốn bề bão tố. Rồi lắm khi rũ áo phong sương trên gác trọ, để lặng nhìn xe ngựa cõi phồn hoa.
Câu 4:
Khi con vừa bước chân lìa xa quê hương thì tuổi thanh xuân còn thắm tươi như hoa mộng. Rồi đến nay cuộc sống gian truân giữa thành đô hoa lệ khiến nên mái đầu xanh đã nhuộm trắng bụi giang... hồ…
Đường về quê cách trở mấy con đò.
Còn đâu chí liệt oanh toan vá trời lấp biển, còn đâu những mảnh tình lãng mạn tự ngày xưa.
“Giục phá thành sầu tu dụng tửu,
Túy tự túy đảo sầu tử sầu”.
(欲破愁城須用酒，醉自醉倒愁自愁)
Đường vào thôn chưa phai mùi khói đạn, mà quả tim côi đã nứt rạn bao lần.
Câu 5:
Con nghe trong tiếng chuông khuya có mùi trầm hương phảng phất, ngày giỗ của Cha con không thể quay về.
Lý con sáo:
Sầu dâng tràn lê thê
Con hình dung những buổi sương mờ
Cha ra đứng ngóng con đò.
Chờ con về tròn câu hiếu nhi
Bao tháng năm để Cha sầu bi.
Rồi đến ngày lìa xa thế gian
Cha cố níu hơi để mong chờ con.
(Trở về vọng cổ)
Ôi, nghĩa cù lao con báo đáp chưa tròn.
Câu 6:
Gà báo hiệu bình minh xao xác, lá lìa cành tan tác dưới sương mai. Hai mươi năm dâu biển đổi thay, nhưng tâm trí vẫn hoài vọng chân trời quê cũ. Bến trúc giang trăng còn soi cổ độ, mà người Cha hiền đã khuất bóng ngàn dâu. Hỡi mấy chiếc chim ngàn nối cánh về đâu, cho tôi gửi đoạn sầu về bến cũ.
Khi tôi ra đi thì ngập trời vang tiếng súng, mà hai mươi năm sau vẫn rền vang lửa đạn tơi bời.
Cha ơi! Ngày giỗ của Cha con không được về quê.
Con xin thắp nén hương lòng trong tâm tưởng.
Mồ Cha cỏ phủ rêu mờ
Con chẳng bao giờ đền đáp nghĩa cù lao.
Túy tự túy đảo sầu tử sầu”.
(欲破愁城須用酒，醉自醉倒愁自愁)
Đường vào thôn chưa phai mùi khói đạn, mà quả tim côi đã nứt rạn bao lần.
Câu 5:
Con nghe trong tiếng chuông khuya có mùi trầm hương phảng phất, ngày giỗ của Cha con không thể quay về.
Lý con sáo:
Sầu dâng tràn lê thê
Con hình dung những buổi sương mờ
Cha ra đứng ngóng con đò.
Chờ con về tròn câu hiếu nhi
Bao tháng năm để Cha sầu bi.
Rồi đến ngày lìa xa thế gian
Cha cố níu hơi để mong chờ con.
(Trở về vọng cổ)
Ôi, nghĩa cù lao con báo đáp chưa tròn.
Câu 6:
Gà báo hiệu bình minh xao xác, lá lìa cành tan tác dưới sương mai. Hai mươi năm dâu biển đổi thay, nhưng tâm trí vẫn hoài vọng chân trời quê cũ. Bến trúc giang trăng còn soi cổ độ, mà người Cha hiền đã khuất bóng ngàn dâu. Hỡi mấy chiếc chim ngàn nối cánh về đâu, cho tôi gửi đoạn sầu về bến cũ.
Khi tôi ra đi thì ngập trời vang tiếng súng, mà hai mươi năm sau vẫn rền vang lửa đạn tơi bời.
Cha ơi! Ngày giỗ của Cha con không được về quê.
Con xin thắp nén hương lòng trong tâm tưởng.
Mồ Cha cỏ phủ rêu mờ
Con chẳng bao giờ đền đáp nghĩa cù lao.