I wrote this article during Iraq war to honor our soldiersThis lady play the song with a single zither instrument
If I will not come home this New Year
I know my mom and my brothers
are waiting and looking for me
When they saw the yellow plum
flowers bloom at the gate
Last year I promised I will
be home at a new year
Now swallows are darting
through the gate
And the information of my son
still far away
Oh! Remember one time with no
war
Listen to the fire crackers
any where
Sat beside the cake boiler
and waited for the sun rose
And our faces are turned red
If I do not come home my mom
probably is very sad
The roof of our house does
not have a person to decorate
The garden does not have
yellow flowers to celebrate a new year
My young brothers are waiting
for their old brother
To bring home for them a new shirt
And they will wear to show
the neighbors on three days of a new year
I know my mom was waiting and
my brothers were looking for me
If I come home my comrades
will be sad
All of us were celebrated
many new years at the battlefield
I can not be warm at home and
leave my friends at the war zone
Oh! Mommy I will not come
home this new year
Trịnh Lâm Ngân wrote this
song during Vietnam War. He described a sentiment of a soldier during the New
Year Holidays (Tết).
War is violent. War separated
teachers and students, husband and wife, father and children, brothers and
sisters, friends and friends. A soldier always put his country at the highest
priority. A soldier can not go home on the new year even he knew his mother and
his brothers, sisters are waiting to see him because he was loyal to his
comrades. Soldiers live and die together on a battlefield, combated for one
reason and served for the country. During Vietnam War every family from North
to the South did lose at least one son. One joke flawed around this war time
“One day in the military equals to nine days in the jail and one day in the
jail equals one thousand autumn season out of jail”. A soldier had no hope to
alive. History proved that soldier life is as a bird feather. In China Vuong
Han (王 翰) wrote a poem “A song of Liangzhou”:
Raise a cup of wine in a
bright night
He wants to drink but the
sound of music push him to get up on horseback
Who laugh you when you drunk
on the battlefield?
From the past until present
how many soldiers ever comes home?
|
涼 州 詞
葡 萄 美 酒 夜 光 杯
欲 飲 琵 琶 馬 上 催
醉 臥 沙 場 君 莫 笑
古 來 征 戰 幾 人 回
|
Lương Châu Từ
Bồ đào mỹ
tửu dạ quang bôi
Dục ẩm tì bà mã thượng khôi
Túy ngọa sa trường quân mạc
tiếu
Cổ lai chinh chiến kỷ
nhân hồi
|
Bài hát Lương Châu
(Lương Châu là một vùng ở
tĩnh Cam Túc bênTrung Hoa)
Nâng chén rượu bồ đào trong
đêm sáng
Muốn uống nhưng tiếng tì bà
đã dục lên lưng ngưạ
Say mà nằm nơi sa trường có
ai cười đâu
Từ xưa đến nay mấy ngư ời trở
lại từ nơi chiến trường
The first three lines of this song:
I know my mom and my brothers are waiting and looking
for me
When they saw the yellow plum flowers bloom at the
gate
Last year I promised I will be home at a new year
Trịnh Lâm Ngân described
a soldier sentiment. The work “yellow plum flowers” indicated the New Year
season (two weeks on the winter, December, and a month on the spring, January).
This plum has a yellow flower; each flower has five wings and only blooms on
New Year season. This flower is always looks fresh even when it falls down to
the ground. The South Vietnam military used this flower symbol to present the
officer ranking from Lieutenant to Colonel.
The South Vietnam president, Ngô đình Diệm, wanted his officers having
the courage as this flower, always happy to serve for country until the last
minute on their life.
The name of flowers, trees, and birds are used in
Asian literature to indicate the seasons, time passing by. Each flower, tree or
bird indicates a different season because people only see theses flowers, trees
or birds once a year. In Vietnam literature the author of the famous poem “Song
of Soldier Wife” used these ideas while a soldier said goodbye to his wife:
When you departed the orioles did not come on the
willows
And you said you will be home when cuckoos sang a son
The cuckoos started to push the orioles grown old
And the swallows darted and chirp on the front gate
When you leave the yellow plum flower was still shy
with the wind
And you promised to come back when the blossom bloomed
Blossom started to play with the east wind
And the lotus bloomed beside the river
|
柳
條 猶 未 囀 黃 鸝
問
君 何 日 歸
君
約 杜 鵑 啼
杜
鵑 已 逐 黄 鸝 老
青
柳 樓 前 語 鷾 鴯
憶
昔 與 君 相 別 中
雪
梅 猶 未 識 東 風
老
梅 江 上 又 芙 蓉
|
Liễu điều do vị chuyển
hoàng ly
Vấn quân hà nhật quy
Quân ước đỗ quyên đề
Đỗ quyên dĩ trục hoàng
ly lão
Thanh liễu lâu tiền ngữ ý nhi
Ức tích dữ quân tương biệt trung
Tuyết mai do vị thức đông
phong
Lão mai giang thượng hựu phù dung
|
|
|
|
Thuở
lâm hành oanh chưa bén liễu,
Hỏi
ngày về, ước nẻo quyên ca.
Nay
quyên đã giục oanh già,
Ý nhi lại gáy trước nhà líu
lo.
Thuở
đăng đồ, mai chưa dạn gió,
Hỏi
ngày về, chỉ độ đào bông.
Nay
đào đã quyến gió đông,
Phù dung lại nở bên sông bơ sờ.
Notes:
Orioles:
winter
Cuckoos:
summer
Swallows:
spring
Yellow
plum flower: winter
Rose:
spring
East
wind: spring. On the spring the wind comes from the east.
Lotus:
summer
Now swallows are darting through the gate
And the information of my son still far away
The fourth and fifth lines of the first part described
the worries of a soldier’s Mom. Her son left on the winter and promised with
her to come home on the spring. Now the time passed by and the swallows warned
the spring came but his mom was still waited for his information on vacation.
Oh! Remember one time with no war
Listen to the fire crackers any where
Sat beside the cake boiler and waited for the sun rose
And our faces are turned red
On the second part author
reminded every one how peacefully during the time without war. Every one was
happy to celebrate a new year with fire crackers. On the New Year Eve, every
body did not want to go to bed, children sat around the cake boiler and wait for
the New Near to receive gifts. The flame of boiler cooking reflected to their
face and they looked like to make up with red powder.
The mother prepared meals for
the New Year and boiled pudding cakes (bánh tét, bánh chưng). These special
pudding cakes only make once a year on the New Year Eve.
If I do not come home my mom probably is very sad
The roof of our house does not have a person to
decorate
The garden does not have yellow flowers to celebrate a
new year
My young brothers are waiting for their old brother
To bring home for them a new shirt
And they will wear to show the neighbors on three days
of a new year
The third part told us that a
soldier knew that his mom will be disappointed and his house will not be
decorated, his garden will not have flowers on the New Year. A war destroyed a
normal life and a New Year day looked like a funeral day. The most influence to
us and broke our heart when we listen to soldier talking about his mom and his
brothers. His younger brothers hoped and waited for him with a new shirt. During the tree days of New Year children
wear new clothes and went to neighbors to show them what they got. This moment
only happened once a year and now his brothers will not have it this year. If
you ever received no gifts on Christmas/New Year or you saw some one did not
have a condition to celebrate Holidays you will understood deeply what the
author tried to tell you.
I know my mom is waiting and my brothers are looking
for me
If I come home my comrades will be sad
All of us were celebrated many new years at the
battlefield
I can not be warm at home and leave my friends at the
war zone
Oh! Mommy I will not come home this new year
Although a soldier knew his
Mom anxious and his brothers hope for but he decided to stay at the
battlefield. Soldier’s life was bonded together. Their friendship was the most
important in their life because they shared happiness, sadness, live and die
for each other. Soldier put his country priority above his family. On the poem
“Song of Soldier Wife” author wrote:
On the foggy morning the
country announced a draft
The law was weight more than
a deeply feeling
(Sứ trời sớm giục đường mây
Phép công là trọng niềm tây sá nào)
使 星 天 門 崔 曉 發 Sứ tinh thiên môn thôi hiểu phát
行 人 重 法 輕 離 別 Hành nhân trọng pháp khinh
ly biệt
Asian philosophies stated
that a soldier shall be used horse skin to cover his body and it is better to
die on the battlefield than die in a woman hand. Soldier’s life were
unpredictable, they used too with danger and they were courage. On the “Song of
Soldier Wife” was also influenced by these ideas:
Soldiers
have gone to a war for long time
They
knew that their life as a grass
(Những người chinh chiến bấy lâu
Nhẹ xem tính mệnh như màu cỏ cây)
古 來 征戰 人 Cổ lai chinh chiến nhân
性命 輕 如 草 Tính mệnh khinh như thảo
And
A
man will cover him with horse skin
Though a great mountain as a goose feather
(Chí làm trai dặm nghìn da ngựa
Gieo Thái Sơn nhẹ tựa hồng mao )
丈 夫 千 里 志 馬 革 Trượng phu thiên lý chí mã
cách
泰 山 一 擲 輕 鴻 毛 Thái Sơn nhất trịch khinh hồng mao
On the poem “Violet Flower” Hữu
Loan wrote:
Married with a soldier during
a war time
How many of them will come
back
(Lấy chồng đời chiến binh
Mấy người đi trở lại)
Many tears ran down on
soldier’s face and he felt hurt when he wrote “Mommy I will not come home this
year”
Why the author did not
mention to a soldier’s father? Was his Mom a single woman?
A man provides a financial
and serves for the country. He is a shadow of his family.
Asian woman has many different
responsibilities. She takes care everything for her family: raising children,
teaching them moral and a man‘s responsibilities. On Vietnamese proverb it indicated
that “A bad child because of his mom, a bad grand child because of his grandma”
(Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà). A woman also acted as husband during a war
time, served mother in law and taught a child to read. One more time the poem
“Song of Soldier Wife” emphasized these duties:
Your mom stood by at the door
with sadness
Your child was hungry and wait for the rice
I took care your mom as her son
I acted as father to teach your child to read
( Lòng lão thân
buồn khi tựa cửa
Miệng hài nhi
chờ bữa mớm cơm
Ngọt
bùi thiếp đã hiếu nam
Dạy con đèn
sách thiếp làm phụ thân)
|
老
親 兮 倚 門
|
Lão thân hề ỷ môn
|
|
兒
郎 兮 待 哺
|
Nhi lang hề đãi bộ
|
|
供
親 餐 兮 妾 爲 男
|
Cung thân xan hề thiếp vi nam
|
|
課
子 書 兮 妾 爲 父
|
Khóa tử thư hề thiếp vi phụ
|
Many Americans do not
understand a war. War brings to human suffering, separation, hopeless. War is evil
genius and some one will lost a love one during a war. That why we call “war”,
not peace.
Now you completely understood
the war and soldiers’ duties, you never ever hurt them. You must respect them.
Without soldiers you will not have a normal life. You always support our troops
and do not protest the war. You protest the war is the same way you stab our
troops in their back and support enemies.
Virginia, 04 July 2006
Phat Tran-Lam
School of Pedagogy, University of Saigon
Major: Vietnamese and Chinese literature
Class 1972
Bản dich của AI:
Trịnh Lâm Ngân đã viết bài hát này trong thời
kỳ Chiến tranh Việt Nam. Ông diễn tả tâm trạng của một người lính trong những
ngày Tết.
Chiến tranh là
tàn bạo. Chiến tranh chia lìa thầy trò, vợ chồng, cha con, anh chị em, bạn bè.
Người lính luôn đặt Tổ quốc lên trên hết. Người lính không thể về nhà dịp Tết
dù biết mẹ và anh chị em đang mong ngóng, vì anh trung thành với đồng đội.
Người lính sống chết có nhau nơi chiến trường, chiến đấu vì một lý do và phụng
sự đất nước. Trong thời chiến, hầu như gia đình nào từ Bắc chí Nam cũng mất ít
nhất một người con trai. Có câu nói đùa cay đắng thời đó: “Một ngày trong quân
ngũ bằng chín ngày trong tù, một ngày trong tù bằng một nghìn mùa thu ngoài
song sắt.” Người lính hầu như không có hy vọng sống sót. Lịch sử chứng minh
sinh mạng người lính nhẹ như lông hồng.
Bên Trung Hoa,
Vương Hàn (王翰) đã
viết bài thơ “Lương Châu Từ”:
Nâng chén rượu
bồ đào trong đêm sáng
Muốn uống nhưng tiếng tỳ bà giục lên ngựa
Say nằm nơi sa trường xin chớ cười
Xưa nay chinh chiến mấy ai trở về
Bài thơ nói lên
thân phận người lính: từ xưa đến nay, mấy ai ra trận mà trở lại?
Ba câu đầu của
bài hát:
“Tôi biết mẹ và
các em đang mong chờ
Khi thấy hoa mai vàng nở trước ngõ
Năm ngoái tôi hứa Tết này sẽ về.”
Trịnh Lâm Ngân
đã khắc họa tâm trạng người lính. Hình ảnh “hoa mai vàng” tượng trưng cho mùa
Tết. Hoa mai vàng có năm cánh, chỉ nở vào dịp Tết, dù rơi xuống đất vẫn giữ sắc
tươi. Quân lực Việt Nam Cộng Hòa dùng hoa mai làm biểu tượng cấp bậc từ Thiếu
úy đến Đại tá. Tổng thống Ngô Đình Diệm mong các sĩ quan có khí phách như hoa
mai – luôn vững vàng, tận tụy phục vụ Tổ quốc đến phút cuối đời.
Trong văn học Á
Đông, tên các loài hoa, cây cỏ, chim chóc thường dùng để chỉ mùa và thời gian
trôi qua, vì mỗi loài chỉ xuất hiện vào một mùa nhất định. Trong “Chinh Phụ
Ngâm”, tác giả cũng dùng thủ pháp này khi người lính từ biệt vợ:
“Thuở lâm hành
oanh chưa bén liễu,
Hỏi ngày về, ước nẻo quyên ca.
Nay quyên đã giục oanh già,
Ý nhi lại gáy trước nhà líu lo.
Thuở đăng đồ,
mai chưa dạn gió,
Hỏi ngày về, chỉ độ đào bông.
Nay đào đã quyến gió đông,
Phù dung lại nở bên sông bơ sờ.”
Chim oanh tượng
trưng mùa đông, chim quyên mùa hạ, chim én mùa xuân, hoa mai mùa đông, hoa đào
và gió đông mùa xuân, hoa sen mùa hạ. Thời gian trôi qua, mùa xuân đến mà tin
chồng vẫn biệt tăm.
Câu thứ tư và
thứ năm phần đầu bài hát diễn tả nỗi lo của mẹ. Con ra đi mùa đông, hứa về mùa
xuân. Nay én đã bay về báo xuân sang mà tin con vẫn xa vời.
“Ôi! Nhớ một
thời không có chiến tranh
Pháo nổ rộn ràng khắp nơi
Ngồi bên nồi bánh chờ trời sáng
Mặt ai cũng đỏ hồng.”
Tác giả nhắc
lại những ngày yên bình. Đêm giao thừa, mọi người thức chờ năm mới, trẻ con
quây quần bên nồi bánh tét, bánh chưng. Ánh lửa hồng soi gương mặt đỏ rực như
thoa phấn. Mẹ chuẩn bị mâm cỗ Tết, gói bánh – những món chỉ làm một lần trong
năm.
“Nếu con không
về chắc mẹ buồn lắm
Mái nhà thiếu người trang hoàng
Vườn không hoa vàng đón Tết
Các em mong anh về
Đem cho chiếc áo mới
Để mặc khoe ba ngày xuân.”
Người lính biết
mẹ sẽ buồn, nhà không còn không khí Tết, vườn không hoa. Chiến tranh biến ngày
Tết thành ngày tang. Hình ảnh các em mong áo mới khiến lòng người quặn thắt. Ba
ngày Tết, trẻ con mặc áo mới đi chúc Tết – niềm vui chỉ đến một lần mỗi năm.
“Tôi biết mẹ
đợi, các em mong
Nhưng nếu tôi về, đồng đội sẽ buồn
Chúng tôi đã đón bao cái Tết nơi chiến trường
Không thể ấm êm ở nhà mà bỏ bạn nơi trận tuyến
Mẹ ơi! Tết này con không về.”
Dù biết mẹ lo,
em mong, người lính vẫn chọn ở lại. Tình đồng đội thiêng liêng vì họ cùng chia
sẻ sống chết. Người lính đặt Tổ quốc trên gia đình.
Trong “Chinh
Phụ Ngâm” có câu:
“Sứ trời sớm
giục đường mây,
Phép công là trọng niềm tây sá nào.”
Luật nước nặng
hơn tình riêng. Triết lý Á Đông còn nói: làm trai chí lớn, da ngựa bọc thây;
thà chết nơi sa trường còn hơn chết trong tay mỹ nhân. Người lính xem nhẹ sinh mệnh
mình:
“Những người
chinh chiến bấy lâu,
Nhẹ xem tính mệnh như màu cỏ cây.”
Hay:
“Chí làm trai
dặm nghìn da ngựa,
Gieo Thái Sơn nhẹ tựa hồng mao.”
Trong bài “Màu
Tím Hoa Sim”, Hữu Loan viết:
“Lấy chồng đời
chiến binh,
Mấy người đi trở lại.”
Nhiều giọt nước
mắt đã rơi khi người lính viết: “Mẹ ơi, Tết này con không về.”
Vì sao tác giả
không nhắc đến cha? Trong văn hóa Á Đông, người cha là trụ cột, lo kinh tế và
nghĩa vụ với nước. Người mẹ gánh vác việc gia đình, nuôi dạy con cái, thay
chồng phụng dưỡng mẹ chồng. Tục ngữ có câu: “Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà.”
Trong “Chinh Phụ Ngâm”:
“Lòng lão thân
buồn khi tựa cửa,
Miệng hài nhi chờ bữa mớm cơm.
Ngọt bùi thiếp đã hiếu nam,
Dạy con đèn sách thiếp làm phụ thân.”
Chiến tranh đem
đến đau thương, chia ly, tuyệt vọng. Chiến tranh là điều ác, luôn cướp đi người
thân của ai đó. Vì thế mới gọi là “chiến tranh”, không phải “hòa bình”.
Khi hiểu trọn vẹn nỗi đau và bổn phận người lính, ta
sẽ biết trân trọng họ. Không có người lính, sẽ không có cuộc sống bình thường.
Bạn hãy luôn ủng hộ quân đội của chúng ta và
đừng phản đối chiến tranh. Phản đối chiến tranh cũng giống như đâm sau lưng
những người lính của chúng ta và tiếp tay cho kẻ thù.
Virginia,
ngày 04 tháng 07 năm 2006
Phát Trần-Lâm
Trường Đại học Sư phạm, Viện Đại học Sài Gòn
Chuyên ngành: Văn học Việt Nam và Trung Hoa
Khóa 1972
